Co zobaczyć na Mazurach? Kraina tysiąca jezior okraszona historią

Co zobaczyć na Mazurach? Kraina tysiąca jezior okraszona historią

Zastanawiasz się, co zobaczyć na Mazurach? Ten region przyciąga dziką naturą i malowniczymi krajobrazami, w których główną rolę odgrywają jeziora – a właściwie blisko trzy tysiące jezior, nie tysiąc, jak mówi popularna nazwa regionu. To idealne miejsce zarówno dla osób szukających wytchnienia od wielkomiejskiego hałasu, jak i dla tych, którzy chcą aktywnie spędzić czas na wodzie lub lądzie. Mazury to też nie lada gratka dla miłośników historii – znajdziecie tu średniowieczne zamki krzyżackie i biskupie, pruskie twierdze oraz bunkry z czasów II wojny światowej.

W tym przewodniku zebraliśmy najważniejsze atrakcje przyrodnicze, historyczne i kulinarne, które warto zobaczyć na Mazurach podczas wakacji.

Mazury – gdzie leżą i ile tu naprawdę jezior?

Mazury jako region geograficzny i etnograficzny stanowią część województwa warmińsko-mazurskiego, położonego w północno-wschodniej części Polski. Nazywa się je “krainą tysiąca jezior”, choć w rzeczywistości region liczy ich aż około trzech tysięcy.

Szlak Wielkich Jezior Mazurskich, połączonych kanałami i rzekami, tworzy długi na ponad 100 kilometrów system wodny. Rozpoczyna się na jeziorze Wiartel pod Piszem i przez jeziora Nidzkie, Bełdany, Mikołajskie, Tałty, Tałtowisko, Szymon, Jagodne, Boczne, Niegocin, Kisajno, Dargin, Kirsajty i Mamry prowadzi do Węgorzewa. W budowie jest też trasa rowerowa (docelowo 300-kilometrowa), która obejmie większość obszaru Wielkich Jezior Mazurskich.

Szlak Wielkich Jezior Mazurskich, połączonych kanałami i rzekami, tworzy długi na ponad 100 kilometrów system wodny.

Co zobaczyć na Mazurach – atrakcje przyrodnicze

Wzdłuż Szlaku Wielkich Jezior Mazurskich rozciągają się liczne obszary chronione i rezerwaty przyrody:

• Rezerwat Jezioro Łuknajno (niedaleko Mikołajek) – zamieszkiwany przez tysiące łabędzi, to ich największe stado w Europie. Żyją tu też bociany, żurawie i kaczki – w sumie ponad 120 gatunków ptaków. Łuknajno należy do Rezerwatów Biosfery UNESCO.
• Mazurski Park Krajobrazowy – a w nim największe polskie jezioro, Śniardwy, o powierzchni 113,8 km² (mniej więcej tyle, by zakryć połowę Poznania albo prawie cały Neapol). Nazywane bywa “mazurskim morzem”.
• Strefa ciszy – obszary wyłączone z użytkowania silników, np. jezioro Gołdopiwo przy wsi Kruklanki, kilka kilometrów od zamieszkałej przez żubry Puszczy Boreckiej.
• Jezioro Dobskie (część jeziora Mamry) – z wyspą Wysoki Ostrów, miejscem gniazdowania kormoranów. To rezerwat przyrody, do którego nie wolno wchodzić.

Co zobaczyć na Mazurach dla miłośników żeglarstwa i wody

Szlak Wielkich Jezior Mazurskich jest rajem dla żeglarzy. Najchętniej odwiedzane miejscowości to:

• Mikołajki – z urokliwą mariną i promenadą nad jeziorem Mikołajskim.
• Giżycko – największy port jachtowy na Mazurach, latem nazywane “stolicą żagli”. Znajduje się tu też największy mazurski port pasażerski (sezon promowy: 15 kwietnia – 15 października, bilety od 15 do 200 zł od osoby, zależnie od trasy i floty).

W Giżycku, w przesmyku między jeziorami Niegocin i Kisajno, w XIX wieku powstała pruska twierdza Boyen – jedna z najczęściej odwiedzanych atrakcji historycznych na Mazurach. Zajmuje około 100 hektarów, a do jej budowy użyto prawie 17 milionów cegieł. Po twierdzy można poruszać się szlakami o różnym stopniu trudności samodzielnie lub z przewodnikiem. Warto zobaczyć też most obrotowy w Giżycku – jedyny w Polsce napędzany siłą ludzkich mięśni.

Co zobaczyć na Mazurach – zabytki i historia II wojny światowej

Do najsłynniejszych mazurskich fortyfikacji należy Wilczy Szaniec – zespół bunkrów w lasach niedaleko Gierłoży. To miejsce o burzliwej historii: jeden z najważniejszych obiektów III Rzeszy podczas ataku na Związek Radziecki, gdzie Hitler przebywał przez około 800 dni i gdzie przeprowadzono na niego nieudany zamach. Po ewakuacji Niemców obiekt wysadzono, dlatego wiele budynków jest dziś w ruinie, choć pozostałości schronów dają wyobrażenie o ogromie konstrukcji.

Drugą ciekawą atrakcją dla miłośników historii są bunkry Mamerki – muzeum poświęcone II wojnie światowej, bunkry-giganty oraz bunkry centrum dowodzenia i łączności z 30-metrowym tunelem podziemnym. W Mamerkach stoi też najwyższa na Mazurach wieża widokowa.

Historię z rekreacją łączy śluza Leśniewo Górne na Kanale Mazurskim (który miał połączyć mazurskie jeziora z Bałtykiem, ale nigdy w pełni nie zrealizowano tego projektu). To charakterystyczny przykład architektury z okresu hitlerowskiego – widać to choćby we wgłębieniu w kształcie godła III Rzeszy na fasadzie. Niedokończoną budowlę przerobiono na letni park linowy, gdzie można zjechać tyrolką lub wykonać skok wahadłowy z 15 lub 20 metrów.

Zamki krzyżackie i biskupie – szlak historyczny po Mazurach i Warmii

Miłośnicy historii mogą zwiedzić Mazury, podążając szlakiem zamków krzyżackich – warto odwiedzić te w Giżycku, Kętrzynie, Szymbarku, Ostródzie, Bezławkach, Nidzicy i Rynie. Na Mazurach dominuje architektura pokrzyżacka, podczas gdy Warmia słynie z zamków biskupich – te warto zobaczyć w Lidzbarku, Biskupcu i Jezioranach. Niektóre obiekty to dziś okazałe ruiny, inne przebudowano na muzea, hotele czy inne obiekty użyteczności publicznej.

Koniecznie trzeba odwiedzić też Olsztyn – z urokliwym Starym Miastem i zabytkowym Zamkiem Kapituły Warmińskiej, na którym przebywał Mikołaj Kopernik. Działające tu Muzeum Warmii i Mazur poświęca mu jedną ze stałych wystaw.

Co zobaczyć na Mazurach z dzieckiem

Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku to skansen, w którym można oglądać charakterystyczne dla mazurskiej architektury domki z podcieniami, budowle z muru pruskiego (ceglana elewacja z wyeksponowanym drewnianym szkieletem) oraz wiatraki. Po terenie skansenu chodzą oswojone konik polski i owce – to spora atrakcja dla najmłodszych.

Warto też zobaczyć przykłady architektury sakralnej: prawosławną cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny w Wojnowie oraz barokowe sanktuarium maryjne w Świętej Lipce.

Wydarzenia i imprezy na Mazurach

Na słynnych polach Grunwaldu co roku organizowane są Dni Grunwaldu, których zwieńczeniem jest inscenizacja jednej z największych bitew średniowiecznej Europy. 15 lipca pod Grunwaldem walczy około 2000 rycerzy – krzyżaccy po jednej stronie, polscy i litewscy po drugiej.

Latem na Mazurach odbywa się też wiele innych wydarzeń: Mazury Air Show, zawody kolarskie, Festiwal Kultury Średniowiecza, a w Mrągowie – Piknik Country i Mazurska Noc Kabaretowa.

Kuchnia mazurska – co warto zjeść

Lokalna kuchnia bazuje głównie na świeżych rybach słodkowodnych, ale też na ziemniakach, serach, jajkach i ziołach. Królują smażone sielawy, węgorze, sandacze, jesiotry, pstrągi i stynki, a ceniona jest też zapiekanka ze szczupaka. Z lokalnych specjałów warto spróbować:

• farszynek – smażonych, nadziewanych mięsem klusek ziemniaczanych (niegdyś podawanych głównie w zupach, dziś też samodzielnie z sosami),
• dzyndzałków – pierożków z mięsem wołowym lub kaszą gryczaną i skwarkami,
• plińców – placków ziemniaczanych przekładanych boczkiem, serwowanych z sosem na bazie kwaśnej śmietany, twarogu, cebuli, czosnku i szczypiorku.

Jak dojechać na Mazury

Na Mazury najłatwiej dotrzeć przez Olsztyn, skomunikowany z mniejszymi miejscowościami regionu. Jeśli nie wybierzecie samochodu, do Olsztyna dojedziecie pociągiem lub autobusem z większych miast Polski, a nawet samolotem – lotnisko Olsztyn-Mazury obsługuje loty z Krakowa i Wrocławia, a spoza Polski z Londynu, Dortmundu i Antalyi. Z lotniska można dostać się autobusami prywatnych przewoźników do Olsztyna, Mikołajek, Szczytna, Pisza, Ełku, Mrągowa i Grajewa, a pociągiem – do Olsztyna (niecała godzina drogi). Coraz lepiej rozwijają się też trasy rowerowe łączące się z Green Velo – a przede wszystkim region najlepiej zwiedzać z wody.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o Mazury

Co warto zobaczyć na Mazurach w 2–3 dni? Najlepiej połączyć jedną atrakcję przyrodniczą (np. rejs po Szlaku Wielkich Jezior Mazurskich lub rezerwat Łuknajno), jedną historyczną (Twierdza Boyen lub Wilczy Szaniec) i jedno miasteczko żeglarskie (Mikołajki lub Giżycko).

Jakie jest największe jezioro na Mazurach? To jezioro Śniardwy o powierzchni 113,8 km², położone na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego.

Czy na Mazurach są zamki krzyżackie? Tak – zamki krzyżackie znajdują się m.in. w Giżycku, Kętrzynie, Szymbarku, Ostródzie, Bezławkach, Nidzicy i Rynie.

Jak dojechać na Mazury bez samochodu? Pociągiem lub autobusem do Olsztyna, a stamtąd lokalnym transportem, albo samolotem na lotnisko Olsztyn-Mazury, skąd kursują autobusy do głównych miejscowości regionu.

Podsumowanie

Mazury to region, w którym trudno się nudzić – jeziora, rezerwaty przyrody, zamki krzyżackie i biskupie, pruskie fortyfikacje, bunkry z czasów II wojny światowej oraz lokalna kuchnia tworzą ofertę odpowiednią dla każdego typu turysty. Jeśli wciąż zastanawiasz się, co zobaczyć na Mazurach, zacznij od Szlaku Wielkich Jezior Mazurskich, Twierdzy Boyen w Giżycku i Wilczego Szańca – to trzy atrakcje, które najlepiej oddają charakter regionu.